Praktyczny poradnik dla seniora…
Jeszcze niedawno rozmowa z komputerem kojarzyła się z filmami science fiction. Dzisiaj możemy wziąć telefon do ręki i po prostu zadać pytanie.
Nie trzeba znać specjalnych poleceń. Nie trzeba być informatykiem. Nie trzeba nawet wiedzieć, jak działa sztuczna inteligencja.
Wystarczy napisać:
„Wyjaśnij mi to prostymi słowami.”
I właśnie na tym polega jedna z największych zalet ChatGPT.
Może być pomocnikiem w codziennych sprawach – takim cyfrowym rozmówcą, któremu możemy zadać pytanie, poprosić o wyjaśnienie albo pomoc w wykonaniu konkretnego zadania.
Ale warto pamiętać o jednej zasadzie:
ChatGPT pomaga. Człowiek decyduje.
Czym jest ChatGPT?
ChatGPT to narzędzie wykorzystujące sztuczną inteligencję, które pozwala prowadzić rozmowę za pomocą zwykłego języka.
Możemy pisać do niego tak, jak rozmawiamy z drugim człowiekiem.
Nie musimy używać skomplikowanych poleceń.
Możemy napisać:
„Mam problem z telefonem. Wyjaśnij mi krok po kroku, co mogę zrobić.”
Albo:
„Nie rozumiem tego słowa. Wyjaśnij mi je tak, jak osobie, która pierwszy raz je słyszy.”
ChatGPT może odpowiedzieć, a my możemy zadawać kolejne pytania.
To właśnie jest rozmowa.
Od czego zacząć?
Pierwsza rozmowa z ChatGPT nie musi być niczym wyjątkowym.
Najlepiej zacząć od czegoś prostego.
Możesz zapytać:
„Czym różni się Wi-Fi od internetu mobilnego?”
„Jak zrobić kopię zdjęć z telefonu?”
„Co oznacza słowo phishing?”
„Jak napisać wiadomość do lekarza z prośbą o zmianę terminu wizyty?”
„Podaj mi prosty przepis na obiad.”
Nie ma potrzeby od razu wykorzystywać wszystkich możliwości AI.
Najważniejsze jest oswojenie się z rozmową.
ChatGPT jako cyfrowy nauczyciel
Jednym z najlepszych zastosowań ChatGPT jest nauka.
Jeżeli czegoś nie rozumiesz, nie musisz szukać skomplikowanych poradników.
Możesz napisać:
„Wyjaśnij mi to bardzo prosto.”
Jeżeli nadal nie rozumiesz:
„Wyjaśnij jeszcze prościej i podaj przykład.”
A następnie:
„Pokaż mi to krok po kroku.”
To bardzo ważne.
Nie trzeba wstydzić się zadawania prostych pytań.
W świecie technologii nie ma nic złego w tym, że czegoś nie wiemy.
ChatGPT może pomóc w korzystaniu ze smartfona
Telefon ma dziś ogromną liczbę funkcji.
Czasami trudno znaleźć tę właściwą.
ChatGPT może pomóc wyjaśnić, co oznacza dana funkcja lub komunikat.
Możesz zapytać:
„Co oznacza tryb samolotowy w telefonie?”
„Jak wyłączyć automatyczne pobieranie zdjęć?”
„Do czego służy Bluetooth?”
„Dlaczego telefon szybko rozładowuje baterię?”
W przypadku konkretnego telefonu warto podać jego markę i model.
Na przykład:
„Mam telefon Samsung Galaxy. Wyjaśnij mi, jak włączyć automatyczne aktualizacje.”
Im dokładniej opiszemy problem, tym łatwiej uzyskać przydatną odpowiedź.
ChatGPT może pomóc napisać wiadomość
Nie każdy czuje się pewnie podczas pisania wiadomości.
Możemy poprosić:
„Napisz uprzejmą wiadomość do administracji budynku z pytaniem o rozliczenie wody.”
Albo:
„Napisz krótką wiadomość do wnuczki z życzeniami urodzinowymi.”
Możemy również powiedzieć:
„Napisz to bardziej oficjalnie.”
albo:
„Napisz to krócej i prostszym językiem.”
To my decydujemy, co chcemy przekazać.
ChatGPT pomaga jedynie ubrać nasze myśli w słowa.
Pomoc w codziennym organizowaniu życia
ChatGPT może być również pomocny przy planowaniu.
Możemy poprosić o:
- listę rzeczy do zrobienia,
- plan przygotowań do wyjazdu,
- listę zakupów,
- plan nauki,
- pomysły na spędzenie wolnego czasu,
- plan dnia,
- propozycje prostych ćwiczeń umysłowych.
Przykład:
„Jutro jadę na cały dzień do Łodzi. Przygotuj mi spokojny plan dnia, bez pośpiechu i z przerwami na odpoczynek.”
Możemy następnie doprecyzować:
„Nie chcę dużo chodzić.”
„Interesują mnie zabytki.”
„Chcę mieć czas na kawę i obiad.”
Rozmowa może być kontynuowana tak długo, jak potrzebujemy.
ChatGPT w kuchni
To jeden z najprostszych sposobów na pierwsze wykorzystanie AI.
Masz w lodówce:
- ziemniaki,
- jajka,
- cebulę,
- ser?
Zapytaj:
„Co mogę przygotować z tych produktów?”
Możesz dodać:
„Ma być łatwe.”
„Mam tylko 30 minut.”
„Nie chcę używać piekarnika.”
ChatGPT może wtedy przygotować propozycję przepisu.
ChatGPT jako pomoc w podróży
Planujesz wyjazd?
Możesz zapytać:
„Co warto zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki?”
Możesz również poprosić o przygotowanie listy rzeczy do zabrania.
Na przykład:
„Przygotuj mi listę rzeczy na trzydniowy wyjazd. Jadę samochodem i zatrzymuję się w hotelu.”
AI może pomóc uporządkować przygotowania.
Przy aktualnych informacjach, takich jak godziny otwarcia, ceny, rozkłady jazdy czy dostępność miejsc, warto jednak sprawdzić dane bezpośrednio u usługodawcy lub w aktualnym źródle.
ChatGPT może pomóc zrozumieć trudne słowa
Czasami czytamy artykuł, instrukcję albo dokument i trafiamy na pojęcie, którego nie znamy.
Nie trzeba od razu szukać w encyklopedii.
Możemy zapytać:
„Co oznacza słowo uwierzytelnianie?”
A potem:
„Wyjaśnij mi to na przykładzie bankowości internetowej.”
Dzięki temu możemy nie tylko poznać definicję, ale również zrozumieć, jak dana rzecz działa w praktyce.
Czy można rozmawiać z ChatGPT głosem?
W zależności od używanej wersji aplikacji ChatGPT może również umożliwiać rozmowę głosową.
Dla części seniorów może to być szczególnie wygodne.
Zamiast pisać na małej klawiaturze telefonu, można mówić.
Możemy zadawać pytania, prosić o wyjaśnienia i prowadzić rozmowę.
To pokazuje, jak zmienia się sposób korzystania z komputerów.
Nie zawsze trzeba „wiedzieć, gdzie kliknąć”.
Coraz częściej wystarczy powiedzieć, czego potrzebujemy.
Bardzo ważne: ChatGPT nie zawsze ma rację
To jedna z najważniejszych rzeczy, które trzeba zapamiętać.
ChatGPT może odpowiedzieć bardzo przekonująco, a mimo to odpowiedź może zawierać błąd.
Dlatego nie traktujmy każdej odpowiedzi jako pewnika.
Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku informacji dotyczących:
- zdrowia,
- leków,
- pieniędzy,
- bankowości,
- prawa,
- podatków,
- świadczeń,
- ważnych dokumentów.
Jeżeli odpowiedź może mieć poważne konsekwencje, należy ją sprawdzić w odpowiednim, wiarygodnym źródle.
Czego nie wpisywać do ChatGPT?
Tak jak nie przekazujemy obcej osobie naszego hasła do banku, tak samo nie powinniśmy bez potrzeby przekazywać poufnych danych do narzędzi AI.
Nie wpisuj:
❌ haseł,
❌ kodów SMS,
❌ numeru PIN,
❌ danych karty płatniczej,
❌ danych logowania do banku,
❌ innych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić Cię na stratę.
Jeśli chcesz zapytać o dokument, a zawiera on dane osobowe, warto najpierw usunąć informacje, które nie są potrzebne do zadania pytania.
Uważaj na oszustwa związane z AI
Sztuczna inteligencja może pomagać ludziom, ale niestety jest również wykorzystywana przez oszustów.
Cyberprzestępcy mogą tworzyć coraz bardziej przekonujące wiadomości, zdjęcia, nagrania głosowe i filmy.
Możemy więc otrzymać telefon, podczas którego głos będzie przypominał głos naszego dziecka lub wnuka.
Dlatego warto pamiętać:
Sam głos nie jest już wystarczającym dowodem tożsamości.
Jeżeli ktoś dzwoni i prosi o pieniądze, kody lub pilną pomoc, zakończ rozmowę i skontaktuj się z bliską osobą przez znany Ci numer.
Bezpieczny start z ChatGPT – 7 zasad
Na początku warto zapamiętać kilka prostych reguł.
1. Zacznij od prostych pytań
Nie musisz od razu wykorzystywać zaawansowanych funkcji.
2. Pisz tak, jak mówisz
Nie musisz znać specjalnych komend.
3. Jeśli nie rozumiesz odpowiedzi – poproś o prostsze wyjaśnienie
Możesz napisać:
„Wyjaśnij mi to jak seniorowi, który dopiero zaczyna korzystać z internetu.”
4. Nie przekazuj poufnych danych
Hasła i kody pozostają tylko Twoje.
5. Sprawdzaj ważne informacje
Szczególnie dotyczące pieniędzy, zdrowia i prawa.
6. Nie podejmuj decyzji wyłącznie na podstawie odpowiedzi AI
Technologia może podpowiedzieć. Decyzję podejmuje człowiek.
7. Nie spiesz się
Nie musisz nauczyć się wszystkiego jednego dnia.
10 pytań, które możesz zadać ChatGPT już dzisiaj
Na początek możesz skopiować jedno z poniższych pytań:
1. „Wyjaśnij mi, czym jest chmura internetowa.”
2. „Naucz mnie bezpiecznie korzystać z poczty elektronicznej.”
3. „Wyjaśnij mi, czym jest phishing.”
4. „Pomóż mi napisać wiadomość do rodziny.”
5. „Podaj mi prosty przepis na obiad.”
6. „Przygotuj listę rzeczy potrzebnych na weekendowy wyjazd.”
7. „Wyjaśnij mi, jak działa Wi-Fi.”
8. „Podaj mi kilka ćwiczeń pamięci.”
9. „Wyjaśnij mi ten trudny termin prostymi słowami.”
10. „Naucz mnie krok po kroku korzystać z ChatGPT.”
To wystarczy, żeby rozpocząć swoją pierwszą rozmowę ze sztuczną inteligencją.
Nie musisz być informatykiem
Największym błędem jest myślenie:
„To jest dla młodych, ja już tego nie potrzebuję.”
Technologia nie jest przeznaczona wyłącznie dla młodych ludzi.
Telefon, internet i sztuczna inteligencja mają przede wszystkim ułatwiać życie człowiekowi.
Jeżeli coś jest trudne – pytaj.
Jeżeli czegoś nie rozumiesz – poproś o wyjaśnienie.
Jeżeli boisz się, że coś zrobisz źle – zatrzymaj się i sprawdź.
Nie ma powodu, aby wstydzić się nauki.
ChatGPT jako pomocnik, nie zastępstwo człowieka
Warto zachować zdrową równowagę.
ChatGPT może pomóc napisać wiadomość, znaleźć pomysł, wyjaśnić pojęcie czy uporządkować informacje.
Nie zastąpi jednak rodziny, przyjaciela, lekarza, prawnika czy drugiego człowieka.
Technologia może być bardzo dobrym narzędziem.
Ale relacji międzyludzkich nie powinno się zastępować technologią.
Cyfrowe ABC Seniora
Być może pierwsze spotkanie z ChatGPT będzie trochę dziwne.
Może pojawić się pytanie:
„Czy naprawdę mogę rozmawiać z komputerem?”
Tak.
I nie trzeba się tego bać.
Można zacząć od jednego pytania. Potem zadać drugie. Z czasem odkryć, że technologia, która początkowo wydawała się skomplikowana, może stać się całkiem przydatnym elementem codziennego życia.
Nie chodzi o to, żeby senior znał wszystkie możliwości sztucznej inteligencji.
Chodzi o to, żeby nie czuł się bezradny w świecie, który coraz szybciej się zmienia.
Dlatego uczmy się spokojnie. Pytajmy. Sprawdzajmy. Nie bójmy się powiedzieć: „nie wiem”.
Bo nie trzeba być ekspertem od technologii, żeby korzystać z jej możliwości.
Wystarczy zrobić pierwszy krok.
A jeśli chcecie poznawać kolejne możliwości internetu, smartfonów i sztucznej inteligencji, zapraszam do śledzenia Cyfrowego ABC Seniora oraz mojego Facebooka – Krystian Durys.
Technologia jest dla człowieka.
Wiedza daje spokój.
A nauka nie ma wieku. 💙